Kızılötesi CO₂ analizörü nasıl çalışır?
Karbondioksit molekülü, kızılötesi ışığı yaklaşık 4,26 µm dalga boyunda güçlü biçimde soğurur. Dağıtmasız kızılötesi (NDIR) analizörde bir kaynak, gaz hücresinden ışık gönderir; karşıdaki dedektör, önündeki filtre sayesinde yalnızca bu dalga boyunu görür. Hücredeki CO₂ ne kadar fazlaysa dedektöre o kadar az ışık ulaşır.
- Basınç ve sıcaklık düzeltmesi: soğurma, hücredeki molekül sayısına bağlıdır; analizör hücre basıncını ve sıcaklığını ölçerek derişimi düzeltir.
- Su buharı: su buharı hem seyreltme hem de soğurma bandlarının genişlemesi yoluyla ölçümü etkiler; nem ölçülerek düzeltilir ya da hava kurutulur.
- Sıfır kayması: kaynak ve dedektör zamanla ve sıcaklıkla değişir. Otomatik sıfırlamada hava düzenli aralıklarla CO₂ tutucudan geçirilir ve sıfır noktası yenilenir.
Aynı ilke; taşınabilir saha analizörlerinde, sera ve iklim odalarına sabit kurulan izleme cihazlarında ve başka sistemlere gömülen küçük sensör modüllerinde kullanılır.
Kapalı hazne ile toprak CO₂ akısı
Alanı ve hacmi bilinen bir hazne toprak yüzeyine kapatılır. Toprak solunumu nedeniyle haznedeki CO₂ derişimi yükselmeye başlar; analizör bu artışı saniyeler aralığıyla kaydeder. Akı, derişimin artış hızından hesaplanır:
Akı = (derişimin artış hızı) × (hazne hacmi / kapatılan toprak alanı), hava basıncı ve sıcaklığa göre mol cinsine çevrilerek. Sonuç µmol CO₂ m⁻² s⁻¹ ya da g CO₂ m⁻² saat⁻¹ olarak verilir.
- Kısa ölçüm süresi: haznedeki derişim yükseldikçe topraktan çıkışı sağlayan derişim farkı azalır ve akı olduğundan düşük ölçülür. Bu yüzden ölçüm kısa tutulur ve eğrinin başlangıç bölümü kullanılır.
- Basınç dengesi: hazne içi ile dışı arasındaki küçük basınç farkı bile topraktan gaz emilmesine ya da itilmesine yol açar; hazneler basıncı dengeleyen havalandırmayla tasarlanır.
- Halka (yaka) kullanımı: hazne doğrudan toprağa bastırılmaz; önceden yerleştirilmiş halkaların üzerine oturtulur. Böylece her ölçümde toprak bozulmaz ve aynı nokta tekrar ölçülebilir.
Toprak solunumunu ne belirler?
Ölçülen akı iki kaynağın toplamıdır: köklerin ve köklerle ilişkili organizmaların solunumu ile organik maddeyi ayrıştıran mikroorganizmaların solunumu.
- Toprak sıcaklığı: solunum sıcaklıkla üstel olarak artar; yaygın bir kabul, 10 °C'lik artışın hızı yaklaşık iki katına çıkardığıdır. Bu yüzden her akı ölçümüyle birlikte toprak sıcaklığı kaydedilir.
- Toprak nemi: çok kuru toprakta mikrobiyal etkinlik, çok ıslak toprakta gaz difüzyonu sınırlanır; en yüksek solunum ara nem düzeylerinde görülür. Kuru toprağın yağışla ıslanması kısa süreli güçlü bir CO₂ çıkışına neden olur.
- Bitki etkinliği: kök solunumu fotosentez ürünlerine bağlıdır; mevsime ve gün içine göre değişir.
- Mekânsal değişkenlik: birkaç metre arayla ölçülen akılar birbirinden çok farklı olabilir; alan ortalaması için çok sayıda halka gerekir.
Elle ölçüm, otomatik istasyon, sabit izleme
| Düzen | Nasıl çalışır? | Ne zaman seçilir? |
|---|---|---|
| Taşınabilir analizör ve toprak solunum haznesi | Operatör halkadan halkaya gezer; her noktada kısa bir ölçüm yapılır | Çok sayıda noktanın karşılaştırılması, uygulama denemeleri, mekânsal değişkenlik |
| Otomatik hazneli istasyon | Hazne belirli aralıklarla kendiliğinden kapanıp açılır; sistem gece gündüz ölçer | Günlük ve mevsimlik değişim, yağış sonrası tepkiler, uzun süreli insansız kurulum |
| Kanopi haznesi | Şeffaf hazne alçak bitki örtüsünün üzerine kapatılır | Bitki ve toprağın birlikte net CO₂ alışverişi |
| Sabit kurulum analizör | Ortam havasını sürekli örnekler | Sera ve iklim odasında CO₂ izleme ve denetim, süreç ölçümleri |
| Gömülü sensör modülü | Başka bir cihazın ya da deney düzeneğinin içine yerleştirilir | Özel ölçüm sistemleri ve cihaz üreticileri |
Elle ölçüm mekânı, otomatik istasyon zamanı iyi temsil eder; kapsamlı çalışmalarda ikisi birlikte kullanılır.
Bu gruptaki ürünler
Taşınabilir ve sabit CO₂ analizörleri, toprak solunum hazneleri ve otomatik akı sistemleri.

CIRAS-4 yaprak küveti seti; geniş yapraklı bitkiler, dar yapraklı tahıllar ve sucul bitkiler dahil f…

EGM-5 + SRC-2 toprak solunum seti; zemin yüzeyinden yayılan CO₂ akısını (Rsoil) ölçmek için kullanıl…

Uzun süreli, insansız saha kurulumları için tasarlanmış, entegre CO2/H2O gaz analizörlü, tam otomatik toprak solunumu (soil CO2…

Toprak solunumu, CO₂ akısı ve genel gaz analizi ölçümleri için yüksek hassasiyetli taşınabilir CO₂ analizörü.

Laboratuvar ve saha uygulamaları için kompakt, yüksek hassasiyetli infrared CO₂ gaz analizörü.

Sürekli/sabit kurulum CO2 izleme uygulamaları için tasarlanmış, kompakt ve düşük güç tüketimli, Auto-Zero teknolojili…
Ölçüm düzeninizi birlikte belirleyelim
Ölçüm yapılacak ortamı, nokta sayısını ve sürekli izleme gerekip gerekmediğini paylaşın; analizör ve hazne seçeneklerini önerelim.
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; ölçüm yöntemi ve ekipman seçimi projenin koşullarına ve geçerli standartlara göre yapılmalıdır. Ürün bilgileri üretici dokümanlarına dayanır.